Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Nedir?

Her çocuk zaman zaman hareketli olabilir, dikkatini toplamakta zorlanabilir veya uzun süre aynı etkinlikle ilgilenmek istemeyebilir. Ancak bu durum sürekli hâle geliyor, okul başarısını, sosyal ilişkileri ve günlük yaşamı belirgin şekilde etkiliyorsa, altında Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) bulunabilir.

DEHB; dikkati sürdürme, dürtü kontrolü ve hareketliliği düzenleme alanlarında güçlüklerle karakterize nörogelişimsel bir durumdur. Çocuğun isteyerek yaptığı bir davranış değildir ve doğru destek sağlandığında birçok alanda gelişim gösterebilir.

DEHB’nin Temel Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler her çocukta aynı şekilde görülmeyebilir. Bazı çocuklarda dikkat eksikliği ön plandayken, bazılarında hiperaktivite ve dürtüsellik daha belirgindir.

Dikkat Eksikliği Belirtileri

• Verilen yönergeleri sonuna kadar takip etmekte zorlanma
• Sık sık eşyalarını kaybetme
• Ders sırasında dikkatin kolay dağılması
• Yapılan işi yarım bırakma
• Detay gerektiren görevlerde hata yapma
• Dinliyormuş gibi görünmesine rağmen anlatılanları kaçırma
• Planlama ve organize olmada güçlük yaşama

Hiperaktivite Belirtileri

• Sürekli hareket etme isteği
• Yerinde oturmakta zorlanma
• Sessiz oyun oynamakta güçlük çekme
• Sürekli konuşma
• Koşma veya tırmanma davranışlarının yaşına göre fazla olması

Dürtüsellik Belirtileri

• Sırasını beklemekte zorlanma
• Sorular tamamlanmadan cevap verme
• Başkalarının konuşmasını sık sık bölme
• Düşünmeden hareket etme
• Aceleci kararlar verme

Bu belirtiler uzun süredir devam ediyor ve çocuğun günlük yaşamını etkiliyorsa uzman değerlendirmesi önemlidir.

DEHB Çocuğun Günlük Yaşamını Nasıl Etkiler?

DEHB yalnızca okul başarısını değil, çocuğun yaşamının birçok alanını etkileyebilir.

Örneğin;

• Derslere odaklanmakta zorlanabilir.
• Ev ödevlerini tamamlamak istemeyebilir.
• Arkadaş ilişkilerinde sorun yaşayabilir.
• Kurallara uymakta güçlük çekebilir.
• Sık sık eşyalarını unutabilir.
• Günlük rutinleri sürdürmekte zorlanabilir.

Bu durum zamanla çocuğun özgüvenini de olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle erken fark edilmesi ve uygun destek planının oluşturulması önem taşır.

DEHB Tanısı Nasıl Konulur?

DEHB tanısı yalnızca tek bir testle konulmaz. Süreç; çocuk gelişim öyküsü, aile görüşmesi, öğretmen gözlemleri ve uzman değerlendirmeleri birlikte ele alınarak yürütülür.

Tanılama sürecinde çocuğun:

• Dikkat becerileri
• Davranış özellikleri
• Akademik performansı
• Sosyal ilişkileri
• Günlük yaşam becerileri

ayrıntılı şekilde değerlendirilir.

Erken değerlendirme, doğru eğitim planının hazırlanmasına yardımcı olur.

DEHB’de Özel Eğitim ve Destek Süreci

Her DEHB’li çocuğun ihtiyaçları farklıdır. Bu nedenle uygulanacak eğitim programı bireysel olarak planlanmalıdır.

Destek sürecinde şu alanlarda çalışmalar yapılabilir:

• Dikkat geliştirme etkinlikleri
• Planlama ve organizasyon becerileri
• Problem çözme çalışmaları
• Sosyal beceri eğitimi
• Öz düzenleme becerileri
• Akademik destek çalışmaları
• Oyun temelli öğrenme etkinlikleri

Amaç, çocuğun güçlü yönlerini desteklerken zorlandığı alanlarda da gelişimini teşvik etmektir.

Ergoterapi DEHB’li Çocuklara Nasıl Katkı Sağlar?

Bazı DEHB’li çocuklarda duyusal işlemleme güçlükleri, motor planlama sorunları veya günlük yaşam becerilerinde zorlanmalar görülebilir.

Ergoterapi sürecinde:

• Dikkati artırmaya yönelik aktiviteler
• Duyu bütünleme çalışmaları
• El-göz koordinasyonu etkinlikleri
• Günlük yaşam becerileri
• Hareket planlama çalışmaları

çocuğun bireysel ihtiyaçlarına göre uygulanabilir.

Bu çalışmalar, çocuğun okul ve ev yaşamındaki işlevselliğini desteklemeyi amaçlar.

Aileler Çocuklarını Nasıl Destekleyebilir?

Ailelerin yaklaşımı, destek sürecinin önemli bir parçasıdır.

Günlük yaşamda şu öneriler faydalı olabilir:

• Günlük rutinler oluşturun.
• Verilen yönergeleri kısa ve anlaşılır tutun.
• Büyük görevleri küçük adımlara bölün.
• Olumlu davranışları fark edip takdir edin.
• Düzenli uyku ve beslenme alışkanlığı oluşturun.
• Fiziksel aktivitelere zaman ayırın.
• Ekran süresini yaşına uygun şekilde sınırlandırın.
• Öğretmenler ve uzmanlarla düzenli iletişim kurun.

Sabırlı ve tutarlı bir yaklaşım, çocuğun gelişimini olumlu yönde destekler.

Karçiçeğim Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi’nde DEHB Destek Programları

Karçiçeğim Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi’nde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocukların bireysel ihtiyaçları doğrultusunda eğitim programları planlanmaktadır.

Yapılan değerlendirme sonrasında dikkat, öğrenme, sosyal beceriler, günlük yaşam becerileri ve öz düzenleme alanlarında çocuğa özel hedefler belirlenir. Gerektiğinde ergoterapi ve diğer destek hizmetleriyle bütüncül bir yaklaşım benimsenir.

Merkezimizde ailelerle düzenli iletişim kurularak, evde uygulanabilecek çalışmalar paylaşılır ve gelişim süreci birlikte takip edilir. Böylece çocukların hem eğitim ortamında hem de günlük yaşamlarında daha bağımsız ve başarılı olmaları hedeflenir.

Sonuç

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, doğru değerlendirme ve uygun destek programlarıyla yönetilebilen nörogelişimsel bir durumdur. Erken dönemde fark edilen ihtiyaçlar doğrultusunda planlanan eğitim ve terapi çalışmaları, çocuğun akademik başarısını, sosyal ilişkilerini ve günlük yaşam becerilerini olumlu yönde destekleyebilir.

Her çocuk kendine özgü bir gelişim gösterir. Güçlü yönlerini destekleyen, ihtiyaçlarına uygun bireysel bir eğitim planı oluşturmak, potansiyelini en iyi şekilde ortaya koymasına yardımcı olur.

Sık Sorulan Sorular

DEHB sadece çok hareketli çocuklarda mı görülür?
Hayır. Bazı çocuklarda dikkat eksikliği ön plandayken, hiperaktivite belirgin olmayabilir.

DEHB zamanla tamamen geçer mi?
Belirtiler yaşla birlikte değişebilir. Uygun eğitim, aile desteği ve gerektiğinde uzman yönlendirmesiyle çocukların işlevselliği önemli ölçüde desteklenebilir.

DEHB’li çocuklar okulda başarılı olabilir mi?
Evet. Doğru eğitim yöntemleri, bireysel destek ve aile-okul iş birliği sayesinde birçok çocuk akademik ve sosyal alanlarda başarılı olabilir.

Ergoterapi DEHB’de neden önerilir?
Ergoterapi; dikkat, duyusal işlemleme, motor planlama ve günlük yaşam becerilerini destekleyerek çocuğun işlevselliğini artırmayı hedefler.